Кыргызстандын тышкы иштер министри кытай жарандарына байланыштуу кырдаал боюнча комментарий берди
Чүй облусунда кытай жарандарынын катышуусундагы жол кырсыгынан кийин коомчулукта нааразычылыктар пайда болду. Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев «Кабар» маалымат агенттигине бул кырдаал боюнча комментарий берди.
«Чүй облусунда, алдын ала маалыматтарга ылайык, кытайлык жүк ташуучу унаанын айдоочусу менен биздин жараныбыздын ортосунда жол талашынан улам чыр чыккан. Укук коргоо органдары иликтөө жүргүзүп жатышат, андан кийин алар юридикалык баа беришет», — деп билдирди министр.
Ал Кыргыз Республикасындагы кытай жарандарынын саны мурунку жылдарга салыштырмалуу көбөйгөнүн ырастады.
«Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолунун курулушу башталды. Бул долбоордун үстүндө иштөө үчүн заманбап технологияларды колдонгон кытайлык адистер тартылды. Ошондой эле, биз бул долбоордун алкагында ички темир жол линияларын куруп жатабыз.
Бирок, жарандар мындай ири долбоорду өз алдынча ишке ашыра албасыбызды түшүнүшү керек. «Отуз жылдан бери бул тууралуу гана айтылып келет, бирок бир дагы президент аны ишке ашыруу үчүн эч кандай реалдуу кадамдарды жасай алган жок», — деп белгиледи Кулубаев.
Анын айтымында, тышкы дүйнөгө түз жетүүнүн жоктугу жолдорду колдонууда кыйынчылыктарды жаратат.
«Биз Казакстан аркылуу өтүүчү жолдорду колдонууга аргасызбыз. Каймана мааниде айтканда, биз «үңкүрдөгүдөй» жашайбыз. Эгерде чек ара бир саатка болсо да жабылса, биздин жүк ташуучу унааларыбыз кезекке туруп, жарандар үчүн ыңгайсыздык жаратат. Биз бул кырдаалды көптөн бери байкап келе жатабыз.
Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолу аяктагандан кийин альтернативдүү жол пайда болот. Биз Европа өлкөлөрүнө жана деңиз портторуна чыга алабыз, транзиттик өлкөгө айланабыз. Бул биздин экономикабыздын жана мамлекетибиздин өсүшүнө жана өнүгүшүнө олуттуу салым кошот.
Ошондуктан, мен сиздерди Кытайга каршы маанайды күчөтүүгө багытталган провокациялык билдирүүлөргө алдырбоого чакырам.
Бул жерде иштеген кытай жарандары жумушчу виза менен жүрүшөт. Эч ким көзөмөлсүз кирбейт. Бизде виза режими бар: визаларынын мөөнөтү бүткөндө алар кетип калышат. Өз убагында кетпегендер рейддер учурунда аныкталып, депортацияланат. Алар юридикалык кыйынчылыктарды каалашпайт», — деп түшүндүрдү тышкы иштер министри.
Ал чет элдик жарандар башка долбоорлордо жумушчу виза менен иштеп жатканын эске салды.
«Мисал келтирейин: Балыкчы-Барскоон жолу. Жергиликтүү компаниялар аны курууга милдеттенме алышкан, бирок төрт жылдан бери бүтүрө элек. Биз процессти тездетүү үчүн кытай компанияларын жалдадык. Жумуш аяктагандан кийин — жолбу, көпүрөбү же туннельби — алар өз мекенине кайтып келишет. Бул жерде эч ким түбөлүккө калбайт.
Ошондуктан, мен жарандарыбызга, айрыкча «кытайлар бизди басып алат» деген негизсиз кооптонуулары барларга, ошондой эле өз иштери мыйзамдуу жана убактылуу экенин билип туруп, кырдаалды курчутууга аракет кылып жаткандарга кайрылгым келет.
Биз жаңы эч нерсе ойлоп тапкан жокпуз: өнүккөн өлкөлөрдөн квалификациялуу же арзан жумушчу күчүн долбоорлорго тартуу — бул дүйнөлүк практика. Баарыбыз өлкөнүн өнүгүшүн каалайбыз. Бирок бул багытта иш жүрүп жатканда, коомду провокациялык билдирүүлөр менен тутандыргандар бар. Бул туура эмес.
Биз чыдамдуу болушубуз керек. Кытай бизге эч нерсе карыз эмес — бизге убактылуу алардын катышуусу керек. Эгерде майда түшүнбөстүктөр жаралса, аларды мыйзам чегинде тынч чечели. Мисалы, сүйлөшүүнүн башында айтылган чыр-чатак жолдун үстүнөн келип чыккан. Анын мушташка айланып кетишинен качууга болмок.
Өз тарабыбыздан биз Кытайдын Тышкы иштер министрлигинин жана элчилигинин көңүлүн жергиликтүү тургундарды сыйлоонун жана өлкөбүздүн мыйзамдарын так сактоонун маанилүүлүгү жөнүндө жарандарына түшүндүрүү иштерин жүргүзүү зарылдыгына бурабыз», — деп түшүндүрдү министр.
