Кыргызстандагы зомбулуктун курмандыктарынын 96% дан ашыгы 18 жаштан 35 жашка чейинки аялдар
Кыргызстандагы зомбулуктун курмандыктарынын 96% дан ашыгы 18 жаштан 35 жашка чейинки аялдар. Бул тууралуу Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министри Канат Сагынбаев үй-бүлөлүк зомбулуктан коргоо боюнча кеңейтилген ведомстволор аралык жыйында билдирди. Анын айтымында, жабырлануучулар тарабынан бардык органдарга берилген 13 000 арыздын ичинен сотторго 115 гана иш жетет.
«Зомбулуктун курмандыктары ар кандай адамдарга колдоо көрсөтүү үчүн кайрылышат! Акыр-аягы, жардамсыз алар үмүтсүздүккө түшүп, зомбулук көрсөткөн адамы менен жалгыз калышат», — деп белгиледи министр.
Эң аялуу бойдон калган жана көп учурда өз убагында жардам суроо мүмкүнчүлүгү жок балдарга жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдарга карата зомбулук учурлары өзгөчө тынчсыздандырат.
«Андан тышкары, бүгүнкү күндө зомбулукка каршы күрөш эң жогорку саясий деңгээлде айыпталууда. Өткөн жылы Үчүнчү Курултайда президент Садыр Жапаров мамлекеттин позициясын жарыялаган: «зомбулукка нөлдүк чыдамсыздык», — деп эскерди Сагынбаев. Анын айтымында, министрлик мыйзамдарды өркүндөтүү, социалдык коргоо системасын өнүктүрүү, жабырлануучулар үчүн жардамга жеткиликтүүлүктү жогорулатуу жана ведомстволор аралык кызматташтыкты чыңдоо боюнча активдүү иштеп жатат.
Министр белгилегендей, кырдаал, айрыкча, Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин жана Улуттук статистика комитетинин маалыматтарын эске алганда, кооптондурат.
«Беш жыл мурун үй-бүлөлүк зомбулук жасагандардын саны 8600 болгон. Бүгүнкү күндө бул көрсөткүч, алгачкы тогуз айдын жыйынтыгы боюнча, 10 000ди түзөт. Бул көрсөткүчтөрдүн жогорулашы жана төмөндөшү өзгөрүп турат, кээде жогорулап, кээде төмөндөйт. Мисалы, 2023-жылы бул өсүш 2022-жылга салыштырмалуу 30,1% түзгөн. Бирок быйыл биз өткөн жылга салыштырмалуу 23,2% өсүштү көрүп жатабыз».
Сагынбаев зомбулукка каршы күрөшүү мамлекеттин гана эмес, жалпы коомдун да милдети экенин жана зомбулук социалдык туруктуулукка жана ар бир үй-бүлөнүн келечегине олуттуу коркунуч келтирерин баса белгиледи. Ал бардык кызыкдар жана жоопкерчиликтүү тараптардын координацияланган аракеттери гана зомбулуктун масштабын реалдуу түрдө азайтууга алып келет деп эсептейт. Буга чейин болуп өткөн окуяларга жооп кайтаруу гана эмес, ошондой эле үй-бүлөлөрдөн жана мектептерден баштап алдын алуу жана зомбулукка чыдамсыздык маданиятын калыптандыруу зарыл. Ал төмөнкү алдын алуу чараларын санап өттү:
Буга чейин болуп өткөн окуяларга жооп кайтаруу гана эмес, ошондой эле үй-бүлөлөрдөн жана мектептерден баштап алдын алуу жана зомбулукка чыдамсыздык маданиятын калыптандыруу зарыл.
Анын айтымында, учурдагы кырдаалды талдоо зомбулуктун алдын алуу боюнча практикалык чараларды камтыган күчтүү эрежелерди иштеп чыгуу зарылдыгын көрсөтүп турат:
— зомбулукту так жазуу жана классификациялоо;
— тез арада кыска мөөнөттөр үй-бүлө мүчөлөрүнө таасир этүү үчүн жооп кайтаруу жана стандарттар;
— жер-жерлерде үй-бүлөлүү түгөйлөрдү тез-тез жана үзгүлтүксүз көзөмөлдөө;
— башка медиа контентке салыштырмалуу үй-бүлөлүк баалуулуктарды жайылтуу үчүн көбүрөөк убакыт жана мейкиндик.
