Бааларды көзөмөлдөө, кирешелер жана билим берүү: социологдор 2026-жылга карата кыргызстандыктардын негизги күтүүлөрүн аныкташты

К.Карасаев атындагы Бишкек мамлекеттик университетинин алдындагы профессор Кусеин Исаев атындагы Коомду изилдөө борбору (КИБ) кыргызстандыктардын арасында 2025-жылдын 25-29-декабрында өткөрүлгөн социологиялык сурамжылоонун жыйынтыктарын чыгарды.

Изилдөөнүн максаты – 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча жана 2026-жылдын алдында жарандардын социалдык маанайын жана күтүүлөрүн өлчөө болду. Сурамжылоо КИБдин онлайн-панелинин негизинде онлайн форматта жүргүзүлдү. Изилдөөгө республиканын бардык жети облусунда жана Бишкек шаарында жашаган 1039 респондент катышты.

2025-жылдын жыйынтыгына жалпы баа берүү

Сурамжылоонун жыйынтыктары өткөн 2025-жылга карата позитивдүү баалардын басымдуулугун көрсөттү. Жалпысынан кыргызстандыктардын 64%дан ашыгы 2025-жылды оң баалашкан: респонденттердин 47,7%ы жылды «жалпысынан жакшы», ал эми 17,0%ы «абдан ийгиликтүү» деп эсептешкен. Ар бир төртүнчү сурамжылоого катышкан жаран (25%) жыл «жакшы да, жаман да болду» деп белгилеген. Терс баа («бир аз кыйын» же «абдан оор») бергендердин үлүшү болжол менен 7%ды гана түздү.

2026-жылдан күтүүлөр

Кирип келген 2026-жылга карата калктын социалдык күтүүлөрү негизинен оптимисттик мүнөздө. Респонденттердин 84%дан ашыгы 2026-жыл ийгиликтүү болот деп күтүшөт: 46,7%ы аны «абдан ийгиликтүү», ал эми 37,6%ы «жалпысынан жакшы» деп баалашкан. Пессимисттик көз караштагы жарандардын үлүшү болжол менен 8%ды түздү.

2025-жылдын негизги окуялары жана жетишкендиктери

Өтүп жаткан жылдагы эң маанилүү окуялар жана жетишкендиктер тууралуу ачык суроого жооп берип жатып, респонденттер көбүнчө төмөнкүлөрдү белгилешти:

• көп кабаттуу турак үйлөрдүн, мектептердин, ооруканалардын, бала бакчалардын жана спорт объектилеринин курулушу — 54,7%;
• жолдордун курулушу жана оңдолушу — 29,3%;
• жаңы ишканалардын жана заводдордун ишке кириши — 19,2%;
• коррупцияга жана мыйзамсыз менчиктештирүүгө каршы күрөш — 16,2%.

Мындан тышкары, сурамжылоого катышкандардын 13,2%ы коңшу өлкөлөр менен мамлекеттик чек ара маселелеринин чечилгенин белгилешкен.

Өлкөнүн өнүгүү багытына берилген баа

Сурамжылоого катышкандардын басымдуу көпчүлүгү — 88%дан ашыгы — өлкөдөгү иштер жалпы алганда туура багытта жүрүп жатат деп эсептешет. Карама-каршы пикирди кармангандардын үлүшү болжол менен 11%ды түздү.

Аймактар боюнча жүргүзүлгөн талдоо бардык облустарда жана Бишкек шаарында позитивдүү баалардын үлүшү 84%дан 93%га чейин өзгөрөрүн көрсөттү. Ошондой эле так жаштык динамика аныкталды: жаш курак өскөн сайын өлкөнүн өнүгүү багытын туура деп эсептегендердин үлүшү көбөйөт — 16–35 жаштагы жаштар арасында 83,6%дан тартып, 60 жаштан жогору респонденттер арасында 97,2%га чейин.

2026-жылга карата суроо-талаптар жана күтүүлөр

2026-жылы каалаган өзгөрүүлөр жана реформалар тууралуу суроого жооп берип жатып, респонденттер ачык социалдык-экономикалык суроо-талапты көрсөтүштү. Эң көп айтылган маселелер төмөнкүлөр болду:

• калктын кирешелерин көбөйтүү, бааларды көзөмөлдөө жана инфляцияга каршы күрөшүү (58%);
• билим берүү системасын реформалоо жана мугалимдердин эмгек акысын жогорулатуу (52%);
• татыктуу жумуш орундарын түзүү жана аймактардын экономикасын өнүктүрүү (44%);
• коррупцияга каршы күрөшүү, мыйзамдуулукту жана адилеттүүлүктү камсыз кылуу (38%).

Ошондой эле инфраструктура жана транспорт, саламаттык сактоо, социалдык коргоо, экология, жеткиликтүү турак жай, адам укуктары жана эркиндиктери маселелерине олуттуу көңүл бурулду.

Изилдөөнүн методологиясы

Изилдөө КИБдин онлайн-панелин колдонуу менен онлайн-сурамжылоо формасында жүргүзүлдү. Үлгү түзүүдө жынысы, жаш курагы жана жашаган аймагы боюнча квоталык критерийлер колдонулду. Маалыматтарды талдоо сүрөттөөчү статистика ыкмалары жана ачык жооптордун контент-талдоосу аркылуу жүргүзүлдү. Жыйынтыктар интернетти активдүү колдонгон калктын пикирин чагылдырарын эске алуу менен интерпретацияланышы керек.