Кытай Кыргызстанга кино аркылуу эмнени айткысы келет

Бишкек шаарына эң жаңы кытай тасмалары келди, алардын айрымдары орбитада жүргөн космонавттардын реалдуу жашоодон алынган кадрларынан тартып, тарыхый баатырларга жана автожарыштарга чейин көрсөтүлөт.

Программаны даярдоого бир нече ай даярдык көрүлдү жана анын жаратуучулары кыргыз көрүүчүлөрүнө Кытайдын бир нече ар кандай жактарын көрсөткүсү келгенин айтышты.

Кытай кино күндөрү 12-августта Бишкекте башталды. Биринчи көрүүчүлөргө Кытайдын космостук миссиясынын мүчөлөрү тарабынан орбитада тартылган «Шэньчжоу-13» тасмасы көрсөтүлдү.

Астронавттар Чжай Чжиган, Ван Япин жана Е Гуанфу Кытайдын космостук станциясында алты ай болуп, окуяларды атайын иштелип чыккан 8K камера менен тартып алышкан. Ошондуктан, тасма компьютердик реконструкция эмес, космостогу күнүмдүк адамдын жашоосунун чыныгы чагылдырылышын сунуштайт.

Уюштуруучулар ачылыш үчүн бул тасманы тандап алганы кокустук эмес. Бишкектеги Кытай маданият борборунун директору Гао Чендин айтымында, ал заманбап Кытайдын бир тарабын — технологиянын жана космостук индустриянын өнүгүшүн көрсөтүүнү максат кылат.

Бирок, бүтүндөй программа ушул принципке негизделген эмес. Уюштуруучулар ар кандай жанрлардагы жана доорлордогу тасмаларды тандап, заманбап жана тарыхый Кытайды бир нече окуялар аркылуу көрсөтүүгө аракет кылышкан.

«Муну кытай киноиндустриясынын акыркы жетишкендиктери катары көрсөтүүгө болот жана кыргыз элине биздин жашообузду, кытай маданиятын, байыркы жана заманбапты жакшыраак түшүнүүгө жакшы мүмкүнчүлүк берет», — деди Кытайдын Медиа Группасынын Евразия бюросунун (CMG) директору Ван Бин.

Анын айтымында, Бишкекке алынып келинген тасмалар көбүнчө жаңы. «Шэньчжоу 13» Кытайда өткөн жылдын аягында, ал эми программадагы «Пегас 3» жана тарыхый тасма 2026-жылдын биринчи чейрегинде чыккан.

Бирок, тасмаларды тандоо долбоордун бир бөлүгү гана болуп чыкты. Пекин командасы программаны даярдоого бир нече ай коротту: алар укуктар жана котормо маселелерин, ошондой эле кыргыз көрүүчүлөрүнө түшүнүктүү жана кызыктуу боло турган тасмаларды тандашы керек болчу.

Мындай тасмалардын бири сырдуу адамды чөл аркылуу байыркы Чанъаньга алып барышы керек болгон жоокер гид жөнүндөгү тарыхый экшн тасмасы болгон. Уюштуруучулар муну көрүүчүлөрдү кытай мушташ өнөрү жанры менен гана эмес, милдет, эркиндик жана адилеттүүлүк түшүнүктөрү менен тааныштыруу мүмкүнчүлүгү катары көрүштү.

Заманбап кытай киносунун башкача жагын кесипкөй автожарыш жана айдоочу Чжан Чи жөнүндөгү спорттук комедия «Пегас 3» чагылдырат. Тасма 2026-жылдын эң ири кытайлык кассалык хиттеринин бири болду.

Программаны тандоодо маданий айырмачылыктар эске алынган, дейт Ван Бин. Ал кыргыз жана кытай көрүүчүлөрү менталитеттин айырмачылыктарынан улам бир эле окуяларды ар кандай кабыл алышы мүмкүн деп түшүндүрөт. Бирок, ал кино эки тарапка тең түшүнүктүү болгон маданий тил катары иштей алат деп эсептейт.

Кыргызстанда долбоорго окшош мамиле жасалат.

«Кино аркылуу биз кошуналарыбызды, досторубузду, кесиптештерибизди жана өнөктөштөрүбүздү таанып-билебиз, алардын каада-салттары жана үрп-адаттары жөнүндө билебиз жана бири-бирибизди жакшыраак түшүнө баштайбыз», — деди Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлигинин алдындагы Кинематография департаментинин директору Талант Бектулебеков.

Ал бул алмашууну Жибек жолунун санарип дооруна чейин кеңейиши менен салыштырды. Тарыхый жактан ал өлкөлөрдү экономикалык жана маданий жактан байланыштырып келген болсо, бүгүнкү күндө кино мындай өз ара аракеттенүүнүн каражаттарынын бирине айланууда.

Бул кыймыл эки багытта тең болушу керек. Бектулебековдун айтымында, Кыргызстан ушул жылдын аягында Кытайда — Пекинде жана башка шаарларда — өз ара кыргыз кино күндөрүн өткөрүүнү пландап жатат.

Кытай кино күндөрү «Жибек жолунун жарыгы жана көлөкөсү» эл аралык долбоорунун бир бөлүгү болуп саналат. Уюштуруучусу — Кытайдын Мамлекеттик кино башкармалыгынын жана кыргызстандык өнөктөштөрдүн колдоосу менен China Media Group (CMG).