TED Talk 3: Кыймылсыз мүлктүн мааниси анын көлөмүндө эмес, анын ыңгайлуулугунда

15-августта  Бишкек шаарындагы «Шератон» мейманканасында «Мүлктүн жаңы наркын ачуу —бир чарчы метрдин баасы жөнүндө эмес» деген темада TED Talk 3 иш чарасы өттү. Иш-чарада заманбап шаардын шарттары мүлктү баалоо батирдин чарчы метринен да ашып кеткени баса белгиленди. Бүгүнкү күндө турак-жайдын баасы жарык, тынч, жашыл мейкиндиктер жана анын тургундарынын «бактылуу индекси» менен өлчөнөт.

Бул иш-чара стратегиялык өнөктөштөр менен бирге All in One Royal Central Park көп функционалдуу комплексинин иштеп чыгуучусу RCA Living тарабынан уюштурулган жашоого ыңгайлуу шаарлар боюнча талкуулардын сериясынын кезектеги кадамы болду. Бул тенденцияны талкуулоо үчүн 650дөн ашык чакырылган коноктор, анын ичинде Курулуш министрлигинин жетекчилери, шаар куруу боюнча эксперттер, курулушчулар жана инвесторлор чогулушту.

Кыймылсыз мүлктү баалоодо — баалуулуктарды өзгөртүү

«Көп ондогон жылдар бою дүйнөлүк кыймылсыз мүлк рыногу тааныш формула менен бааланып келген: мүлктүн аянты анын наркынын негизги өлчөмү катары кызмат кылган», — деди профессор, архитектор жана шаар куруучу Кеңешев Төлөбай Сейдакматович TED Talk 3 программасынын ачылыш сөзүндө.

Бирок, урбанизациянын жана жашоонун сапатына болгон  талаптардын өсүшү менен дүйнө жүзү боюнча үй сатып алуучулардын талаптары олуттуу түрдө өзгөрүүдө. McKinsey Global Housing Survey (2023) боюнча, сатып алуучулардын 80%ы  батирдин чарчы метринине эмес, жашыл мейкиндиктерди, табигый жарыкты жана ыңгайлуулуктардын экосистемасын биринчи орунга коюшарын айтышкан.

«Копенгагенден Токиого, Нью-Йорктон Сингапурга чейин ачык тенденция пайда болууда: кыймылсыз мүлктүн баасы мындан ары «бир чарчы метрдин баасы» менен чектелбейт», — деп баса белгиледи Төлөбай мырза. «Тескерисинче, бул жарык, таза аба,  тынч, комплекстүү ыңгайлуулуктар, коомчулуктун ичиндеги байланыштар жана эң биринчи кезекте жашоочулардын күнүмдүк эмоциялары менен аныкталат,»- деди.

Найт Фрэнктин (2023) айтымында, «тургундардын бактылуулук индекси» жогору болгон долбоорлор базар баасынан 12–18% жогору өсүшүн көрсөтөт. Бул мындай долбоорлорго инвестициялар жогорку кирешени гана камсыз кылбастан, узак мөөнөттүү келечекте дагы туруктуу экенин көрсөтүп турат.

Жаш муун бул өзгөрүүлөрдүн кыймылдаткыч күчү болуп жатат. Маркетинг, соода жана курулуш бизнеси боюнча эксперт Данияр Урманбетов мырза Deloitte изилдөөсүнө шилтеме жасап (2022): Y жана Z муундарынын өкүлдөрүнүн 68% (25-40 жаштагы) чоң батирлерди тандабайт, бирок бардык ыңгайлуулуктары жана коомчулуктун ичинде өнүккөн коммуникация системасы бар акылдуу жашоо мейкиндигин артык көрүшөт. Мындан тышкары, жаштардын 61% комплекстин ичинде борбордук жайгашуу, табигый жарык жана ар түрдүү инфраструктуранын ордуна 10-15 м² аянтты курмандыкка чалууга даяр.

«Бишкек Риэлт» агенттигинин башкы директору Муаззам Кандиева өзүнүн тажрыйбасы менен бөлүштү: «Кардардын биринчи суроосу дайыма: «Бул батир канча чарчы метр?» деп сурашат. Бирок бул системада дээрлик 19 жыл иштегенден кийин түшүндүм: кардарлар чарчы метрди эмес, жашоо образын сатып алышат». Анын айтымында, жайлуу, тынч, жарык жана профессионалдуу башкарууну камсыз кылган бир чарчы метр тар, ызы-чуу жана ыңгайсыз мейкиндиктин он чарчы метринен бир топ жогору болот. Чакан батирлер, интеграцияланган технологиялары жана жашоо чөйрөсүнүн жогорку сапаты менен барган сайын популярдуу болуп баратат.

Royal Central Park — жаңы тенденциялардын алдыда бардыгы бир шаар

Иш-чарада Муаззам айым: «Шаар куруучу дүйнөлүк тенденцияларды да, жергиликтүү өзгөчөлүктөрдү да эске алганда гана инвестордо узак мөөнөттүү баалуулукка ишене турган кыраакылык пайда болуп, башкаруучу компания тейлөөнүн сапатын төмөн баадан жогору койгондо гана биз кардарларга чарчы метрди эмес, жашоо образын сунуштай алабыз», — деп белгиледи.

Бишкектеги кыймылсыз мүлк долбоорлорун жигердүү өнүктүрүү контекстинде көп функционалдуу All in One Royal Central Park комплекси адамдарды борборго койгон жана жашоонун сапатын нарктын негизги көрсөткүчү катары колдонгон комплекстүү шаардык чечим катары өзгөчөлөнөт. Долбоор «Бир кадам – миң ыңгайлуулук» пландоо концепциясы менен иштелип чыккан, мында 60 000 тургун 800 метрден аз радиуста жашап, иштеп, окуп, эс алып, ден соолугуна кам көрүп, баарлаша алат.

Royal Central Parkтын өзгөчөлүгү — комплекстин жалпы аянтынын 71% жашыл мейкиндиктерге, суу объекттерине жана бай инфраструктурага бөлүнгөн, бул ар бир батирге жаратылыш менен түз байланышты кепилдейт.

TED Talk 3 иш чарасынын учурунда катышуучулар баалуулук көрүү, угуу, сезүү, даам жана ал тургай сезимдер аркылуу сезиле турган «эмоционалдык батир» менен да тааныша алышты. Бул өзгөчө мейкиндик жашоочулар  падышаныкындай борбордук паркта сезе ала турган алты сезимдин айланасында түзүлгөн жашоо тажрыйбаларын симуляциялайт: жарыктан жана үндөн чөптөрдүн жана бак-дарактардын жыттарына чейин, жогорку сапаттагы материалдардан бүтүндөй ыңгайлуулуктардын экосистемасына чейин, кесипкөй башкаруу жана толук кандуу жашоо тажрыйбасы.

Эксперт Азат Шаршенбек уулу да мүлктү тандоодогу жаңыча көз караш менен тааныштырды. Бишкекте көп жылдар бою рынокту өнүктүрүүнүн эң кеңири таралган модели “бир жолку сатуу” болгон, мында куруучунун ролу батир берилгенден кийин эле аяктаган. Мындан улам эски турак жай комплекстеринин тургундарынын 60%ы үйүндөгү тазалыкка, коопсуздукка жана көрктөндүрүүлөргө нааразы экенин айтышты.

Royal Central Park заманбап башкаруу моделин ишке ашыруучу биринчи долбоор болот — башкаруу технологияларынан жана эл аралык эксперттер тобунан тартып кызмат көрсөтүүлөрдүн экосистемасына чейин.

TED Talk 3 иш чаранын  коноктору спикерлер менен түз баарлашып, өз ой-пикирин бөлүшүп, уюштуруучулар тарабынан атайын белектерге ээ болгон мини-оюн жана ачык талкуу болду. Бул жандуу атмосфераны түзүп, иш-чаранын жүрүшүндө үзгүлтүксүз өз ара баарлашууну камсыз кылды.

TED Talk 3 аркылуу уюштуруучулар жөнөкөй идеяны жеткирүүнү максат кылышты: кыймылсыз мүлктүн чыныгы баасын анын көлөмү менен гана өлчөөгө болбойт, тескерисинче, пландоо, инфраструктура, коомчулук жана башкаруунун ар бир деталдары жашоонун сапатын калыптандырган экосистема катары.

Ошол эле учурда, TED Talk 3 “көп бөлмөгө ээ болуу” эмес, “жакшы жашоо” маанилүү болуп саналган Бишкек жана Борбордук Азиядагы шаарларды өнүктүрүүнүн жаңы тибинин биринчи үлгүсү болгон Royal Central Park боюнча ниетин ырастады.