Кыргызстанда пенсияларды автоматтык түрдө дайындоо сунушталууда
Кыргызстанда айрым түрдөгү пенсияларды жарандардын арызысыз эле автоматтык түрдө дайындоо сунушталууда. Тиешелүү мыйзам долбоору коомдук талкууга чыгарылды.
Долбоорго ылайык, жаш курагы боюнча жана майыптык боюнча пенсиялар Социалдык фондго кайрылбастан дайындалышы мүмкүн. Бул маалыматтык системада камсыздандыруу стажы жана төлөнгөн камсыздандыруу төгүмдөрү тууралуу бардык керектүү маалыматтар болгон учурда ишке ашат.
Пенсия ага укук жаралган күндөн тартып эсептелет. Эгер жаран пенсиянын өлчөмүнө макул болбосо, Социалдык фондго кайрылып, кошумча документтерди тапшыруу аркылуу кайра карап чыгууну талап кыла алат. Долбоордун авторлору бул өзгөртүү кезектерди азайтып, кайрылуулардын санын кыскартып, пенсияны дайындоо мөөнөтүн тездетет деп эсептешет.
Мыйзам долбоорунда талап кылынбай калган пенсиялык төлөмдөр боюнча да өзгөртүү сунушталган. Азыркы учурда мурдагы мезгилдер үчүн төлөмдөр белгилүү бир мөөнөт менен чектелет. Жаңы тартипке ылайык, өз убагында алынбай калган пенсия толугу менен — пенсионер кайрылганга чейинки бардык мезгил үчүн төлөнөт.
Ошондой эле башка мамлекеттен да пенсия алган жарандар үчүн өзүнчө тартип киргизүү сунушталууда. Мындай учурда Кыргызстандын пенсиясынын базалык бөлүгүн төлөө кош пенсия аныкталган айдан кийинки айдын биринчи күнүнөн тартып токтотулат. Ал эми камсыздандыруу бөлүгү эл аралык келишимдерде башкача каралбаса, сакталат.
Эгер пенсионер башка өлкөдөн пенсия алып жатканын жашырганы аныкталса, Социалдык фонд ашыкча төлөнгөн базалык бөлүктү кайра өндүрүп алууга укуктуу болот.
Мындан тышкары, жарандарга 1996-жылдын январынан тартып каалаган мезгил үчүн камсыздандыруу төгүмдөрүн ыктыярдуу төлөп, камсыздандыруу стажын толуктоого мүмкүнчүлүк берүү сунушталууда. Бул өзгөртүү эмгек мигранттарына, көмүскө сектордо иштегендерге, чет өлкөлүктөргө жана жарандыгы жок адамдарга тиешелүү болушу мүмкүн.
Долбоор ошондой эле башталгыч, орто, жогорку жана жогорку окуу жайынан кийинки кесиптик билим берүү мекемелеринде, анын ичинде чет өлкөлөрдө окуган мезгилди, ошондой эле квалификацияны жогорулатуу жана кайра даярдоо курстарын камсыздандыруу стажына кошууну сунуштайт. Бул үчүн 1996-жылга чейин кеминде 12 ай камсыздандыруу стажы же 1996-жылдын 1-январынан кийин кеминде 12 ай камсыздандыруу төгүмдөрү төлөнгөн болушу керек.
Мындан сырткары, эгер майыптык же багуучусунан ажырагандыгы боюнча пенсия өндүрүштөгү кырсыктан же кесиптик оорудан улам иш берүүчүнүн күнөөсү менен дайындалса, анда иш берүүчү же күнөөлүү жаран Социалдык фонддун чыгымдарын кайтарып берүүгө милдеттүү болот.
Ошондой эле пенсиялык топтомдорду жайгаштыруу боюнча эрежелерди тактоо сунушталууда. Бул өзгөртүүлөр пенсиялык каражаттарды инвестициялоонун ачыктыгын жогорулатып, тобокелдиктерди азайтууга багытталган.
