Жылуулук насостору Кыргызстандын суук климатында иштейби?
Кыргызстанда жылуулук насостору жөнүндө эң көп берилген суроолордун бири мындай: алар чыныгы кышка чыдай алабы? Жакынкы убакка чейин бул технология көбүнчө жумшак климат үчүн ылайыктуу чечим катары кабыл алынып келген. Бүгүн бул түшүнүк бат эле эскирип жатат: заманбап моделдер төмөн температураларга ылайыкташтырылган жана туура тандалса, кыргыз кышында да натыйжалуу иштей алат.
Бул тууралуу сөздү Бишкек жана Чүй облусунан баштоо эң оңой. Бул жакта кыш суук болгону менен, климат бийик тоолуу райондорго караганда жумшагыраак. Жакшы жылууланган үй үчүн мындай шартта аба тибиндеги жылуулук насосу негизги жылуулук булагы боло алат. Ошондуктан борбордук аймак бул технологияны киргизүү үчүн эң түшүнүктүү аймактардын бири болуп саналат.
Өлкөнүн башка бөлүктөрү да кызыктуу. Ысык-Көлдүн жээк аймактарында климат жумшагыраак болгондуктан, жылуулук насостору турак жай үчүн эле эмес, кышында жылытуу жана жайында муздатуу да керек болгон мейманканалар менен конок үйлөр үчүн да өзгөчө келечектүү көрүнөт. Өлкөнүн түштүгүндө, өрөөн аймактарында кыш жумшагыраак, жайы ысык болгондуктан, мындай системалар бул жакта да логикалуу тандоо болуп калат.
Эң этият мамиле Нарын жана бийик тоолуу райондор үчүн керек. Бул ал жакта технологияны колдонууга болбойт дегенди билдирбейт. Бирок мындай шарттарда көбүнчө катуу суукка ылайыкталган моделдер, кошумча резервдик жылуулук булагы бар гибриддик системалар же кыйла татаал жер алдындагы чечимдер талап кылынат. Башкача айтканда, катаал климатта маселе технологияга тыюу салууда эмес, аны сабаттуу инженердик жактан тууралоодо.
Негизги принцип ошол эле бойдон калат: жылуулук насосу отунду өрттөп жылуулук чыгарбайт, аны бир чөйрөдөн экинчисине өткөрөт. Суук абанын өзүндө деле жылуулук энергиясы бар, жана система аны пайдалана алат. Ушунун аркасында түз электр жылытууга салыштырмалуу бир бирдик электр энергиясына бир нече эсе көп жылуулук алууга болот.
Катуу суукта эмне болот? Сырттагы температура төмөндөгөн сайын өндүрүмдүүлүк жана натыйжалуулук да төмөндөйт. Ошондуктан суук аймактарда үйдүн кышкы эсептик жүгүн жана резервдик жылытуу сценарийин алдын ала түшүнүү маанилүү. Бул — технологиянын алсыздыгынын белгиси эмес, кадимки инженердик практика.
Үйдүн өзү да мындан кем эмес маанилүү. Эгер имарат начар жылууланган болсо, терезелерден шамал өтүп турса, ал эми жылытуу системасы эсепсиз тандалса, анда каалаган жылуулук булагы оор жана кымбат иштейт. Бирок жылуулук жоготуулары азайтылып, жабдуу туура тандалып, монтаж сапаттуу жасалса, жылуулук насосу Кыргызстан үчүн толук реалдуу чечим болуп калат.
Көптөгөн үй ээлери үчүн анын артыкчылыгы сандарда гана эмес, жашоо образында да жатат: отун менен аз түйшүк, үйдүн ичиндеги температуранын туруктуулугу, үйдүн ичиндеги абанын тазалыгы жана тиричилик жүктөмүнүн азайышы. Ошондуктан бүгүн суроо башкача угулат: жылуулук насосу Кыргызстанда иштей алабы деген эмес, кайсы шартта жана кайсы конфигурация менен ал эң жакшы иштейт деген суроо маанилүүрөөк болуп калды.
Эгер теманы тереңирээк түшүнгүңүз келсе, бардык материалдарды көрүп, подрядчыларды жана адистерди таап, ошондой эле дал сиздин үйгө ылайыктуу жылуулук насосун тандагыңыз келсе, www.cleanchoiсe.kg сайтына өтүңүз.
Макала «Кыргызстанда жашыл экономика жана жеке секторду туруктуу өнүктүрүү» программасынын алкагында даярдалды. Программа GIZ тарабынан ишке ашырылып, BMZ, ЕС жана Швейцариянын Өкмөтү менен биргеликте каржыланат.
