Кыргызстанда документтерде жынысты өзгөртүүгө тыюу салуу коомдук талкууга коюлду

2026-жылдын 30-январынан тарта «Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» мыйзам долбоору коомдук талкууга коюлду.

Документтин демилгечиси — Жогорку Кеңештин депутаты Марлен Маматалиев.

Мыйзам долбоору менен төмөнкү актыларга өзгөртүүлөрдү киргизүү каралган:

• Кыргыз Республикасынын Үй-бүлө кодексине;
• «Жарандык абалдын актылары жөнүндө» мыйзамына;
• «Кыргыз Республикасында жарандардын ден соолугун сактоо жөнүндө» мыйзамына.

Негиздеме-маалымкатта көрсөтүлгөндөй, документ үй-бүлө институтун жана демографиялык коопсуздукту коргоо, ошондой эле улуттук-маданий өзгөчөлүктү жана салттуу баалуулуктарды сактоо максатында иштелип чыккан.

Түшүндүрмө бөлүгүндө төмөнкүлөр белгиленет:

• медициналык технологиялардын өнүгүүсү укуктук жөнгө салуудан озуп кетүүдө, бул жарандык абалдын актыларында жынысын өзгөртүү боюнча жазууларда укуктук боштуктарды жаратууда;
• автордун пикиринде, мындай практика кыргыз коомунда тарыхый калыптанган салттуу руханий жана маданий түшүнүктөргө карама-каршы келет;
• үй-бүлө укугунун колдонуудагы ченемдери, анын ичинде фамилияларды түзүү жана туугандык байланыштарды аныктоо эрежелери төрөлгөндөгү биологиялык жыныска катуу байланган, бул уруктун улантылышын жана үй-бүлөнүн салттуу түшүнүгүн чагылдырат.

Документте мыйзамдык тыюунун жоктугу төмөнкүлөргө алып келиши мүмкүн экендиги баса белгиленет:

• үй-бүлөлүк мамилелер чөйрөсүндөгү (нике, ата-эне болуу) укуктук карама-каршылыктар;
• сот тутуму жана жаза аткаруу чөйрөсүндөгү тобокелдиктер (жаза өтөөчү жайды аныктоо);
• аскердик милдет өтөө чөйрөсүндөгү кыянаттыктар;
• укук коргоо органдары үчүн инсанды идентификациялоодогу кыйынчылыктар;
• спорттогу таза атаандаштык принциптеринин бузулушу;
• мамлекеттик реестрлердин жана санариптик эсепке алуу тутумдарынын туруктуулугуна доо кетиши, бул электрондук башкаруунун милдеттерине каршы келет.

Демилгечи үй-бүлөнүн конституциялык баалуулуктарын, демографиялык кызыкчылыктарды жана коомдук коопсуздукту коргоону артыкчылык катары көрүп, жарандык абалдын актыларында жана башка расмий документтерде биологиялык жыныс жөнүндөгү жазууну өзгөртүүгө мыйзам жүзүндө тыюу салууну сунуштайт.