«Адам, дөңгөлөк жана учак жөнүндөгү жомок». Альгимантас Видугиристин философиялык үлгүсү санариптештирилди — ВИДЕО
Тасма санариптештирилип, Кыргыз киноархивин санариптештирүү долбоорунун алкагында YouTube’да жарыяланды.
Альгимантас Видугиристин «Адам, дөңгөлөк жана учак жөнүндөгү жомок» тасмасы, кинематографиялык поэзиянын сейрек кездешүүчү үлгүсү, эми санарип форматында көрүүгө болот. Тасма санариптештирилип, YouTube’да Кыргыз киностудиясынын, Борбордук мамлекеттик киноархивинин жана Түрк кызматташтык жана координация агенттигинин (TIKA) биргелешкен аракеттеринин аркасында Кыргыз киноархивин санариптештирүү долбоорунун алкагында жарыяланды.
«Адам, дөңгөлөк жана учак жөнүндөгү жомок» тасмасы жөнөкөй, бирок терең образдарды колдонуу менен адам жашоосунун түбөлүктүү темаларын изилдейт. «Кыргыз кереметинин» жаратуучуларынын бири Видугирис Океев жана Шамшиев менен биргеликте метафора жана символизм тилинде сүйлөөгө аракет кылган, көп учурда өз доорунун идеологиялык чектерин айланып өткөн режиссерлордун өткөн муунуна таандык.
Тасмада дөңгөлөктүн артынан кууп бараткан адам сүрөттөлөт — бул «кийинчерээк» жашоонун метафорасы. Тасмада прогресске жана ылдамдыкка умтулуу түбөлүк баалуулуктар, жаратылыш жана өзү менен байланышты жоготууга алып келиши мүмкүн экени каралат. «Жомок» эч качан келбеши мүмкүн болгон келечекке болгон маанисиз умтулуунун кесепеттери жөнүндө эскертет.
Тасманын маанилүү темаларынын бири — эшиктерди куруу үчүн бак-дарактарды кыюу, бул табигый тең салмактуулуктун бузулушун жана коомдогу адамдардын өз ара аракеттенүүсүнүн жоголушун символдоштурат. Механизация, ыңгайлуулук жана обочолонуу адамдардын байланышынын жана экологиялык тең салмактуулуктун жоголушуна алып келет. Бул жаратылыштын жана адам жасаган чөлдүн жок болушунун метафорасы.
«Адам, дөңгөлөк жана чынар дарагы жөнүндөгү жомок» ошондой эле Дөңгөлөк менен символдоштурулган прогресс Чынар дарагы менен чагылдырылган жаратылыштын деми менен шайкеш келбесе эмне болушу мүмкүн экендиги жөнүндө ой жүгүртүү. Тасмада эгерде биз айланабыздагы дүйнө менен гармония таппасак, прогресс кыйроого, ал эми Дөңгөлөк чөлдө тоголонуп бараткан тагдырдын дөңгөлөгүнө айланып кетиши мүмкүн экени эскертилет:
«…алар бир кезде жашыл дарактардын калдыктарын бутактарына кооз гүлдөрдү жана канаттууларды оюп түшүрүү үчүн алып жүрүшкөн…»
Эми ар бир адам бул культтук тасманы көрүп, анын чыккандан беш он жылдык өткөндөн кийин да актуалдуу бойдон калган өз убагындагы жана терең маанидеги билдирүүлөрү жөнүндө ой жүгүртсө болот.
